Şirketi Okumak
Orta4 Dk Okuma
Nakit Akışı: Kârın Arkasını Okumak
Kâr bir görüştür, nakit bir olgudur — ve ikisinin arasındaki fark, tablolardaki en erken uyarı işaretidir.
"Şirket bu çeyrekte 2 milyar dolar kâr etti" cümlesi, kasaya 2 milyar dolar girdiği anlamına gelmez. Kâr, muhasebe kurallarına göre hesaplanan bir sayıdır; nakit, banka hesabında duran paradır. İkisi çoğu zaman farklıdır ve fark açıldığında önce bakılacak yer nakit akış tablosudur.
Üç Bölüm
| Bölüm | Soru | Örnek kalemler |
|---|---|---|
| İşletme | İş, para üretiyor mu? | Tahsilatlar, tedarikçi ödemeleri, maaşlar |
| Yatırım | Para neye harcanıyor? | Fabrika, ekipman, şirket alımları |
| Finansman | Para kimden geliyor, kime dönüyor? | Borçlanma, temettü, hisse geri alımı |
Sağlıklı olgun bir şirketin deseni bellidir: işletme bölümü artı, yatırım bölümü eksi (büyümek para ister), finansman bölümü eksi (temettü ve geri alım hissedara döner). Bu desenden sapma tek başına suç değildir — ama bir sorudur.
Kâr ile Nakit Neden Ayrışır
Muhasebe, geliri para tahsil edildiğinde değil, hak edildiğinde yazar. Üç klasik ayrışma kaynağı:
- Alacaklar. Satış faturalandı, kâr yazıldı — ama müşteri henüz ödemedi. Para yok, kâr var.
- Stok. Üretilen mal satılana kadar giderleşmez. Depo dolarken nakit erir, kâr etkilenmez.
- Amortisman. Beş yıl önce alınan fabrikanın maliyeti her yıl parça parça giderleşir. Bu yıl kârı düşürür ama bu yıl kasadan para çıkarmaz.
Serbest Nakit Akışı
En çok kullanılan türev ölçü şudur:
Serbest nakit akışı (FCF) = işletme nakdi − yatırım harcamaları
Yani iş, kendini döndürmek için gereken harcamalar yapıldıktan sonra ne bırakıyor. Temettü de, hisse geri alımı da, borç ödemesi de bu paradan çıkar. Kârdan çıkmaz — kâr bir hesaptır, temettü nakitle ödenir.
Bu yüzden uzun vadeli değerleme tartışmalarının çoğu F/K'dan değil FCF'den yürür: değerleme oranının paydası süslenebilir, kasaya giren para daha zor süslenir.
Hisse Bazlı Ödemeler (SBC)
Uyarı İşaretleri
Tek çeyrek desen bozan her şirket sorunlu değildir; işaretler eğilim olarak izlenir:
- Kâr büyüyor, işletme nakdi büyümüyor. En klasik erken sinyal — büyüyen fark her çeyrek daha çok açıklama ister.
- Alacaklar satıştan hızlı büyüyor. Satış "yapılmış" ama para gelmiyor; agresif fatura kesiminin izidir.
- Her çeyrek "tek seferlik" bir kalem. Tek seferlik olay yılda bir olur; her çeyrek oluyorsa adı tek seferlik değildir.
- Temettü ve geri alım borçla dönüyor. Finansman bölümünde borç artarken hissedara para dağıtılıyorsa, dağıtılan para kazanılmamış demektir.
Bu Sitede Nerede Görürsün
Bu sitede bilanço günü EPS ve gelir beklenti/gerçekleşme olarak durur (Bilançolar ekranı ve hisse sayfası); nakit akış tablosunun kendisi gösterilmez. Tablonun aslı, şirketin yatırımcı ilişkileri sayfasında ve SEC dosyalarında (10-Q, 10-K) yayımlanır — bu yazının işi, o dosyayı açtığında hangi üç satıra bakacağını bilmen.