Temel Kavramlar
Temel3 Dk Okuma
Hisse Senedi Nedir?
Bir şirketin küçük bir parçasına sahip olmak — ve o parçanın fiyatını kimin belirlediği.
Apple'ın bir hissesini aldığında bir kâğıt parçası satın almış olmuyorsun. Şirketin milyarlarca parçaya bölünmüş mülkiyetinin bir parçasını satın alıyorsun. O parça sana iki şey verir: şirket kâr dağıtırsa payını alma hakkı ve genel kurulda oy hakkı.
Fiyatı Kim Belirliyor
Hiç kimse. Daha doğrusu: o anda alıcı ile satıcının anlaştığı son rakam. Şirketin "gerçek değeri" diye bir tabelası yok; fiyat, binlerce insanın aynı anda verdiği kararların kesiştiği noktadır.
Bu yüzden fiyat iki şeyden birden etkilenir:
- Şirketin kendisi — ne kadar kazanıyor, ne kadar büyüyor, borcu ne kadar.
- Piyasanın havası — faizler, korku, moda olan sektör, gelen para.
İkincisi kısa vadede birincisinden daha güçlüdür. Uzun vadede ise tersi olur. Borsa hakkındaki en eski sözlerden biri bunu anlatır:
Piyasa kısa vadede bir oylama makinesi, uzun vadede bir tartıdır.
Ne Kazandırır
Bir hisseden para kazanmanın iki yolu vardır ve karıştırılmamaları gerekir:
| Yol | Nasıl olur | Kime uygun |
|---|---|---|
| Sermaye kazancı | Aldığından pahalıya satarsın | Büyüme bekleyen |
| Temettü | Şirket kârını nakit dağıtır | Düzenli gelir isteyen |
İkisinin toplamına toplam getiri denir. Ayrıntı: Temettü Nedir?
Sahip Olduğun Şey Nedir, Ne Değildir
Olduğun: Şirketin varlıklarının ve gelecekteki kârlarının küçük bir yüzdesinin sahibi.
Olmadığın: Şirketin borçlarından sorumlu biri. Bir şirket iflas ederse hissedar en fazla koyduğu parayı kaybeder — ötesi istenmez. Buna sınırlı sorumluluk denir ve modern şirketin en önemli buluşudur.
Adet Değil, Oran
Yeni başlayanların en sık yaptığı hata: "100 lot mu alsam, 10 lot mu?" diye düşünmek. Önemli olan kaç adet aldığın değil, paranın yüzde kaçını o şirkete koyduğun.
50 dolarlık bir hisseden 10 adet almakla, 500 dolarlık bir hisseden 1 adet almak aynı şeydir: iki durumda da 500 dolarlık bir pozisyonun var. Fiyatın "ucuz" ya da "pahalı" görünmesi hisse adediyle ilgilidir, şirketin değeriyle değil. Ayrıntı: Piyasa Değeri Nedir?
Bu Sitede Nerede Görürsün
Her şirketin kendi sayfası var: NVDA gibi. Orada fiyat, gün aralığı, piyasa değeri, temel oranlar, geçmiş bilançolar ve şirketle ilgili haberler bir arada durur. Şirket dizinine Şirketler ekranından, aramaya ise üstteki arama kutusundan ulaşırsın.