Berkshire Veri Merkezine Şart Koştu: Faturayı Diğer Müşteri Ödemeyecek

Warren Buffett'ın yerine geçen Greg Abel, 2 Eylül Çarşamba günü CNBC'ye konuştu. Söyleşi, Berkshire'ın Japonya'daki yatırımları nedeniyle Tokyo'dan yapıldı. Konu yapay zekâ veri merkezlerine elektrik satmaya geldiğinde Abel önce isteklilik belirtti, sonra cümlenin ortasına bir şart koydu.

Tokyo'dan Gelen Şart

Abel'in cümlesi şuydu:

"we are interested in serving these hyperscalers ... if there was no impact to the rates of our other customers" — "Bu hyperscaler'lara hizmet vermekle ilgileniyoruz ... diğer müşterilerimizin tarifelerine etkisi olmaması şartıyla."

Ardından şartı sıkılaştırdı: müşterilere net bir fayda olmak zorunda. Aynı söyleşide kısıtın nerede olduğunu da söyledi. Enerjiyi üretebiliyorlar; asıl mesele sahanın hazır hâle gelme süresi. Üçüncü bir eşik daha ekledi: proje, kurulacağı yerin halkı tarafından istenmiş olmalı. Bu konuda ölçtüğü sıcaklığı da anlattı: "There is a lot more pushback in the communities across the U.S." — "ABD genelinde topluluklarda çok daha fazla direnç var."

Bunu söyleyen kişinin kim olduğu önemli. Bir yazılım yöneticisi veri merkezi kurmaktan bahsettiğinde kendi parasını harcar. Bir elektrik şirketi yöneticisi bahsettiğinde, harcadığı paranın karşılığını düzenleyici kurumun onayladığı tarifelerden alır; yani faturayı ödeyen hane halkı da denklemin içindedir. Abel'in şart koyduğu şey tam olarak budur.

Berkshire'ın Elektrik Tarafı Ne Kadar Büyük

Berkshire Hathaway çoğu yatırımcının aklında sigorta, demiryolu ve hisse portföyüyle durur. Elektrik tarafı daha az konuşulur ama küçük değildir. Berkshire Hathaway Energy çatısı altında Iowa'da MidAmerican, altı eyalette PacifiCorp, Nevada'da NV Energy var. Şirketin 2025 sonu itibarıyla toplam varlıkları 148,3 milyar dolar; ABD, Britanya ve Kanada'da 13 milyon müşteri ve son kullanıcıya ulaşıyor. Yalnızca MidAmerican'ın 838 bin elektrik, 811 bin doğal gaz müşterisi var ve net sahip olduğu üretim kapasitesi 12.243 megavat.

İkinci çeyrekte ABD kamu hizmeti şirketlerinin vergi sonrası kârı yıllık %38 artarak 597 milyon dolara çıktı; enerji grubunun tamamı %27 artışla 891 milyon dolar kâr açıkladı. Perakende satış hacmi haziran sonuna kadar yaklaşık %3 büyüdü, MidAmerican %6 ile başı çekti. Berkshire ilk yarıda 10,6 milyar dolar yatırım yaptı ve yılın kalanı için 8,6 milyar dolar daha öngörüyor.

Grafiğin yönünü habere bağlamaya çalışmıyoruz; Abel'in söyledikleri bir söyleşide geçti, hisseyi hareket ettiren bir işlem duyurusu değildi. Buradaki asıl bilgi hissede değil, tarifededir.

Söylenen Bir Tercih, Bağlayıcı Olan Tarife

Düzenleme konularında üç soruyu ayrı ayrı sormak gerekir.

Tam olarak ne söylendi? Abel bir tercih beyan etti. "İlgileniyoruz, şu şartla" cümlesi bir kurumsal yaklaşımdır. Yasak değildir, yönetmelik değildir, taahhüt bile değildir; şirketin kendi kendine koyduğu bir ölçüttür ve şirket bunu istediği zaman gevşetebilir.

Bu tercihi bağlayıcı kılan bir araç var mı? Berkshire'ın kendisinden gelen bir araç yok. Ama eyalet komisyonlarından gelen araçlar var ve bunlar 2026'da hızla yazıldı. MidAmerican kendi anlatımına göre büyük tüketicilere üç şart koyuyor: bağlantı için gereken trafo merkezini ve iletim hattını müşteri ödüyor, müşteri kullanımı dalgalansa bile on yıllık elektrik bedelini taahhüt ediyor, erken ayrılırsa ceza ödüyor.

Diğer eyaletlerde çerçeve daha ayrıntılı. Pennsylvania kamu hizmetleri komisyonu 30 Nisan'da büyük yük tarifesi çerçevesini 5'e 0 oyla kabul etti; kurallar tek başına 50 megavatı ya da toplamda 100 megavatı aşan müşterilere uygulanıyor ve bağlantı çalışmalarının altı ayda tamamlanması isteniyor. Oregon komisyonu 7 Mayıs'ta Portland General Electric'in Schedule 96 tarifesini onayladı; 10 Haziran'da yürürlüğe girdi. Bu tarifede 20 megavatın üzerindeki müşteri sözleşmeye bağladığı kapasitenin %90'ını asgari olarak ödüyor, dağıtım şebekesindeki yenilemelerin tamamını üstleniyor, 100 megavatın üzerindeyse kilovatsaat başına 1 sent ek ödüyor. Sözleşme süresi de tüketimle birlikte uzuyor: on yıldan başlıyor, 220 megavat ve üzerindeki yüklerde otuz yıla çıkıyor.

Aracın kapsamı olayı gerçekten kapsıyor mu? Kısmen. Bir perakende tarifesi, o şirketin kendi müşterilerinin faturasını korur. Toptan piyasada oluşan maliyeti kapsamaz. Fark, yazının geri kalanının konusu.

Faturayı Kim Öder: İşlenmiş Hesap

Abel'in şartının neden kolay söylenip zor tutulduğunu görmek için tek bir hesap yeter. Aşağıdaki rakamlar yuvarlak ve örnek amaçlıdır; MidAmerican'ın gerçek sözleşme koşulları değildir. Yalnızca müşteri sayısı gerçektir.

Hesabın gösterdiği şey şudur: on yıllık taahhüt, otuz yıllık bir varlığın üçte birini karşılar. Kalan üçte iki, sözleşme bittiği anda korumasız kalır. Oregon'un tarifesinde süreyi yükle birlikte otuz yıla kadar uzatan madde tam olarak bu boşluğu kapatmak için var.

MidAmerican'ın erken ayrılma cezası olduğunu belirttiğini not etmek gerekir. Cezanın büyüklüğü kamuya açık değildir; asıl belirleyici olan da budur. Ceza kalan yatırılmış sermayeyi karşılıyorsa boşluk kapanır, karşılamıyorsa fark diğer müşterilere iner. Abel'in şartının gerçekten tutup tutmadığı, söyleşideki cümlede değil bu sözleşme maddelerinde yazar. Risk Yönetimi tarafında da aynı ilke geçerlidir: riski kimin taşıdığını sözleşme belirler, niyet beyanı değil.

Tarifenin Ulaşamadığı Yer

Perakende tarifesi bir şirketin kendi müşterilerini korur. Elektriğin bir bölümü ise bölgesel toptan piyasalarda satın alınır ve orada oluşan fiyat herkesin faturasına girer. ABD'nin en büyük bölgesel piyasası olan PJM'in kapasite ihaleleri bunun en net örneği.

PJM'in bağımsız piyasa gözlemcisi Monitoring Analytics, 20 Temmuz'da yayımladığı değerlendirmede son ihaledeki 16,4 milyar dolarlık ödemenin 6,3 milyar dolarını, yani %38'ini veri merkezlerine bağladı. Son dört ihalenin toplamında oran daha da yüksek: 63,6 milyar doların 29,4 milyar doları. Gözlemci Joseph Bowring'in cümlesi doğrudan tüketiciye bakıyor: "you are paying for higher energy and transmission costs data centers have caused" — "veri merkezlerinin yol açtığı yüksek enerji ve iletim maliyetlerini siz ödüyorsunuz."

Berkshire'ın hizmet bölgeleri PJM'in içinde değil. Ama mekanizma taşınabilir: bir şirket kendi tarifesinde ne kadar titiz davranırsa davransın, komşu bölgede oluşan toptan fiyat kendi müşterisinin faturasına girebilir. Abel'in şartı kendi defterinde geçerlidir, piyasanın tamamında değil.

İki Okuma

Geriye Ne Kaldı

Abel'in söylediklerinin içinde piyasa açısından en ölçülebilir kısım üçüncü şart. Bir veri merkezinin kurulacağı yerde istenmesi gerektiğini söylemek, izin süreçlerinin uzayacağını kabul etmek demektir. Enerji üretmenin değil sahayı hazırlamanın kısıt olduğunu söyleyen cümle de aynı yere çıkıyor.

Veri merkezlerinin Iowa'da MidAmerican'ın yükünün %8'ini oluşturması, Abel'e göre okulların ve yerel hizmetlerin finansmanına giden emlak vergisi anlamına da geliyor. Bu, şartın niçin "hiç hizmet vermeyiz" değil "net fayda olsun" biçiminde kurulduğunu açıklıyor.

İzlenecek somut şey şu: eyalet komisyonlarının onayladığı büyük yük tarifelerinde sözleşme süresi varlık ömrüne ne kadar yaklaşıyor ve erken çıkış cezaları kalan yatırılmış sermayeyi ne ölçüde karşılıyor. Pennsylvania'nın nisan ayında kabul ettiği çerçevenin ayrıntıları da bu başlık altında okunmalı.

Ders

Bu yazı 6 Eylül 2026 itibarıyla CNBC'nin 2 Eylül tarihli söyleşisinden, Monitoring Analytics'in 20 Temmuz tarihli değerlendirmesinden, Pennsylvania ve Oregon kamu hizmetleri komisyonlarının kararlarından, MidAmerican Energy'nin kendi açıklamalarından ve Berkshire Hathaway Energy'nin kurumsal tanıtım belgesinden derlenmiştir. Abel'in sözleri birden fazla aktarımda birebir örtüşmektedir. İşlenmiş hesaptaki 2 milyar dolarlık yatırım, %9,5 getiri oranı ve otuz yıllık ömür varsayımı örnek amaçlıdır; MidAmerican'ın gerçek sözleşme koşulları kamuya açık değildir.