Kore İki Kat Kaldıracı Kıstı, Yatırımcı ABD'de Üç Kata Geçti

Kore'nin tek hisseye bağlı kaldıraçlı borsa yatırım fonlarındaki günlük işlem hacmi 30 Temmuz'da 12,4 trilyon wondu. 11 Ağustos'ta 700 milyar wona indi. Aradaki fark %94,35.

Düzenleyici açısından bu bir başarı tablosudur. Temmuz başında bu ürünler yüzünden bireysel yatırımcılar dokuz işlem gününde yaklaşık 8,8 trilyon won kaybetmişti; ürüne erişim zorlaştırıldı ve ürün fiilen ortadan kalktı.

Kaldıraç ortadan kalkmadı. Yer değiştirdi.

Kuralın Metni Ne Diyor

Kore Finansal Hizmetler Komisyonu 16 Temmuz'da paketi açıkladı, kademeli olarak yürürlüğe girdi. İçeriği ayrıntılıdır:

Bu ürünleri alabilmek için hesapta 30 milyon won (yaklaşık 21.500 dolar) nakit bulunması gerekiyor; eski eşik 10 milyon wondu ve 31 Temmuz'da üçe katlandı. Asgari işlem birimi bir paydan yirmi paya çıkarıldı. Zorunlu eğitim iki saatten üç saate uzatıldı. Yeni ürün listelemeleri süresiz durduruldu, aracı kurumların ve fon yöneticilerinin bu ürünleri tanıtması yasaklandı.

19 Ağustos'ta son parça devreye girdi: yeni bir yatırımcı, tek hisseye bağlı kaldıraçlı bir ürünü ilk kez almadan önce Kore Borsası'nın sitesinde beş işlem günü boyunca, her seansta en az bir saat simülasyonla işlem yapmak zorunda. Günlerin ardışık olması gerekmiyor. Simülasyonun amacı komisyonun kendi ifadesiyle şu: yatırımcıyı gerçek parasını kullanmadan önce bileşik aşınmayla tanıştırmak.

"expose investors to features such as negative compounding before they use real money" — "yatırımcıları, gerçek paralarını kullanmadan önce negatif bileşiklenme gibi özelliklerle karşılaştırmak."

Aynı gün fiyat sapması kuralları da sıkılaştı: yurt içinde listelenmiş ürünlerde piyasa yapıcının tolere edebileceği prim/iskonto farkı %3'ten %2'ye, yurt dışında listelenmiş ürünlerde %6'dan %5'e indirildi.

Aracın Kapsamı: Neyi Düzenlemiyor

Bu kuralların hepsi gerçek ve yürürlükte. Sorulacak soru şu: neyi kapsıyorlar?

Metin, Kore'de listelenmiş, tek bir hisseye bağlı kaldıraçlı fonları düzenliyor. Endekse ya da sektöre bağlı kaldıraçlı fonlar paketin dışında bırakıldı. Yurt dışında listelenmiş ürünler için yalnızca fiyat sapması eşiği değişti — nakit teminat, simülasyon ve eğitim şartlarının hiçbiri bu ürünlere uygulanmıyor.

Koreli bir yatırımcının aracı kurumunda zaten bir yurt dışı işlem hesabı var. Aynı ekrandan New York'ta işlem gören SOXL'i — yarı iletken endeksinin günlük hareketini üç katına çıkaran fon — 30 milyon won nakit tutmadan, beş gün simülasyon yapmadan, üç saat eğitim almadan alabiliyor.

Nitekim aldı. Paketin açıklandığı 16 Temmuz günü SOXL, 505,79 milyon dolarlık net alımla Korelilerin yurt dışında en çok aldığı menkul kıymet oldu. Nasdaq 100'ün günlük hareketini üçe katlayan TQQQ, 31,96 milyon dolarla on üçüncülükten ikinciliğe çıktı. Her iki ürün de 16 Temmuz'dan önce yıl içi sıralamada ilk ellide bile değildi.

Ağustosta ivme sürdü. 12-13 Ağustos'ta iki günde SOXL'e 662,85 milyon dolar net alım geldi. 12 Ağustos itibarıyla Korelilerin SOXL'de tuttuğu tutar 6,56 milyar dolara ulaştı; bu fon nisanda onuncu sıradayken ABD hisseleri arasında dördüncü büyük pozisyon hâline geldi.

Yurt içi ürünün hacmi bu hızla erirken yurt dışı kaldıraçlı işlem payı arttı. 1-20 Ağustos arasında Koreli bireysel yatırımcının ABD'de en çok işlem gördüğü 50 menkul kıymetin toplam takas tutarı 16,02 milyar dolardı; bunun 6,95 milyar doları, yani %43,4'ü kaldıraçlı ürünlerdi. Bir yıl önce aynı dönemde oran %27,8'di. Toplam işlem hacmi ise %11,7 azalmıştı. Yani daha az işlem yapılıyor, ama yapılan işlemin daha büyük bölümü kaldıraçlı.

Hong Kong tarafı da açık kaldı. Samsung Electronics ve SK Hynix'in günlük hareketini ikiye katlayan Hong Kong kotasyonlu ürünler, Korelilerin oradaki ilk 50 menkul kıymetinin %12,4'ünü oluşturuyor. Kore'de yasaklanan ürünün aynısı, başka bir borsada, aynı hesaptan alınabiliyor.

Mekanizma: İki Kattan Üç Kata Geçmenin Bedeli

Kaldıraçlı fonun aşınması kaldıraçla orantılı değil, kaldıracın karesiyle orantılı büyür. Küçük görünen bir kaldıraç farkının neden büyük bir sonuç ürettiğini bu açıklar.

Kore'nin simülasyon şartını koymasının sebebi tam olarak buydu: yatırımcıya bu aritmetiği gerçek parayla tanışmadan önce göstermek. Şartın uygulanmadığı ürünlerde aritmetik değişmiyor, yalnızca ders verilmiyor. Ayrıntı: Kaldıraç Nedir? ve Volatilite.

Bugün Sabah Seul

27 Ağustos sabahı Kospi açılışta 187,91 puan, yani %2,76 artarak 6.996,12'ye çıktı; endeks yedi seans sonra ilk kez 7.000'e yaklaştı. SK Hynix 09.05 itibarıyla %5,45 artışla 1,78 milyon won, Samsung Electronics %3,25 artışla 270.000 won oldu. Yabancı yatırımcı açılışta 53,9 milyar wonluk alım yaptı, on beş dakikada bunu 200 milyar wonun üzerine çıkardı.

Sebep tek: Nvidia'nın gece açıkladığı bilanço. Çeyrek geliri 96,22 milyar dolara, yıllık %106 artışla çıktı; şirket bir sonraki çeyrek için 108 milyar dolar öngördü ve bellek arzındaki darlığın 2028 mali yılı sonuna kadar süreceğini söyledi. Bellek üreticisi için darlık, fiyatlama gücü demektir.

Yukarıdaki grafik Kore'deki hareketi değil, aynı bellek talebine bağlı ABD'li üreticinin bugün nerede olduğunu gösterir. Aşağıdaki grafik ise Korelilerin ikinci sıraya taşıdığı TQQQ'nun dayandığı endeksi izliyor; kaldıraçlı fonun kendi seyri bundan farklı bir eğridir.

Endeksin yukarı gitmesi, endekse kaldıraçla binen yatırımcının kazandığı anlamına gelmiyor. Kospi 19 Temmuz'daki 9.385,59'luk gün içi zirvesinden hâlâ yaklaşık %25 aşağıda; oraya dönmesi için bugünkü seviyeden %34 yükselmesi gerekiyor. SK Hynix'te bireysel yatırımcının ortalama alım maliyeti temmuz sonunda 2,28 milyon wondu; hisse bugün 1,78 milyon won. Ortalamanın altında kalan mesafe yaklaşık %22 ve kapanması için hissenin %28 yükselmesi gerekiyor.

Temmuzda tasfiye edilen 320 bin civarındaki hesap içinse bu hesaplar geçersiz. Pozisyon kapandığında geri dönüşün yatırımcıya değen bir tarafı kalmıyor.

Kaldıraç Geri Geliyor

Kredili işlem bakiyesi de düşük seviyesinde kalmadı. 19 Haziran'da 38,4786 trilyon wonla rekor kıran bakiye, temmuz tasfiyesiyle 4 Ağustos'ta 27,4 trilyon wona indi. 13 Ağustos'ta 30,93 trilyon won oldu — yedi ardışık günlük artışla dipten %13 toparlanma.

Aynı dönemde yatırımcı mevduatı ters yönde gitti: 4 Haziran'daki 139,69 trilyon won zirvesinden 11 Ağustos'ta 97,93 trilyon wona indi, 13 Ağustos'ta 100,07 trilyon won oldu. Zirveden %28 aşağıda. Hesaplardaki nakit azalırken borçla alınan pozisyon artıyor.

JPMorgan'ın hesabına göre Kore'ye bağlı kaldıraçlı ETF'lerin net varlıkları haziran sonundaki 50 milyar dolardan 26 milyar dolara indi; banka uygun gördüğü 18 milyar dolarlık seviyeye doğru daralmanın yaklaşık %75'inin tamamlandığını tahmin ediyor. Aynı notta Kospi için on iki aylık hedef 12.500 olarak korunuyor. Daralmanın tamamlanması, kaldıracın azaldığı anlamına gelmiyor; yalnızca o belirli üründeki kaldıracın azaldığı anlamına geliyor.

Karşı Taraf

Seoul Economic Daily'nin temmuzda aktardığı bir varlık yönetimi yöneticisinin değerlendirmesi bu tabloyu önceden çizmişti:

"investment demand will spread to other overseas leveraged products not subject to the regulation" — "yatırım talebi, düzenlemeye tabi olmayan diğer yurt dışı kaldıraçlı ürünlere yayılacak."

Aynı gazetenin aktardığı başka bir yönetici, teminatı yükseltmenin etkisi konusunda şunu söylüyordu: teminatı artırıp yatırımı zahmetli hâle getirmek, kaldıraçlı yatırıma alışmış bir yatırımcının eğilimini kayda değer biçimde değiştirmeyecektir.

Geriye Ne Kaldı

Komisyon 2 Ağustos'ta, oynaklığın arttığı dönemlerde kaldıraç oranlarını olağanüstü yetkiyle değiştirebilmek için düzenleme değişikliğine gitti. Bu yetkinin yurt dışında listelenmiş ürünleri kapsayıp kapsamadığı açıklığa kavuşmuş değil. Kapsamıyorsa mevcut tablo aynen sürer; kapsıyorsa Kore'nin kendi borsasında listelenmemiş bir ürüne nasıl müdahale edeceği ayrı bir soru.

İzlenecek somut şey bu: yetkinin kapsamına dair açıklama ve kredili işlem bakiyesinin 38,48 trilyon wonluk haziran rekoruna olan mesafesi.

Yasağın yatırımcıyı koruması için yasağın kapsamının, yatırımcının erişebildiği alan kadar geniş olması gerekiyor. Kore'de bu iki alan aynı büyüklükte değil. Risk yönetimi ve ETF tam olarak bu farkın nerede durduğunu bilmekle başlıyor.

Bu yazı Kore Finansal Hizmetler Komisyonu'nun 16 Temmuz ve 2 Ağustos düzenleme metinlerine, Seoul Economic Daily, Korea JoongAng Daily, Aju Press ve FinanceMagnates'in aktardığı takas ve hacim verilerine, JPMorgan'ın müşteri notundan aktarılan kaldıraçlı ETF varlık tahminlerine ve Nvidia'nın 26 Ağustos bilanço açıklamasına dayanıyor. Kospi ve hisse seviyeleri 27 Ağustos sabah seansına, açılış sonrası ilk saate aittir; kapanış değerleri farklılık gösterebilir. JPMorgan'ın daralma tahmini bankanın kendi yöntemine dayanır ve başka kurumların hesaplarıyla örtüşmeyebilir.