Makro ve Merkez Bankası
Orta3 Dk Okuma
Enflasyon Verileri: TÜFE, Çekirdek ve PCE
Ayda bir açıklanan bir sayı, bütün varlık fiyatlarını neden yeniden yazıyor.
ABD piyasasında ayın en çok beklenen iki verisinden biri enflasyondur (diğeri istihdam). Sebebi doğrudan değil dolaylıdır: enflasyon, Fed'in ne yapacağını belirler; Fed faizi belirler; faiz her şeyi belirler.
Neden Gıda ve Enerji Çıkarılıyor
Sezgiye aykırı gelir: insanlar en çok gıda ve akaryakıt fiyatını hisseder. Ama bu iki kalem hava koşullarına ve jeopolitiğe göre çok oynar. Bir soğuk dalgası ya da bir petrol arzı kesintisi manşet enflasyonu birkaç ay yukarı iter ve sonra geri çeker.
Merkez bankası kalıcı eğilime bakar, çünkü faiz kararının ekonomiye yansıması aylar alır. Geçici bir sıçramaya faiz artırımıyla tepki vermek, etkisi ancak sıçrama geçtikten sonra ortaya çıkacak bir hata olurdu.
TÜFE ile PCE Farkı
| TÜFE | PCE | |
|---|---|---|
| Kim yayımlar | Çalışma İstatistikleri Bürosu | Ekonomik Analiz Bürosu |
| Sepet | Sabit ağırlıklı | Davranış değişimini içerir |
| Konut ağırlığı | Daha yüksek | Daha düşük |
| Genellikle | Biraz daha yüksek çıkar | Biraz daha düşük çıkar |
| Kim kullanır | Medya, sözleşmeler, maaş zamları | Fed |
PCE, tüketicinin ikame davranışını hesaba katar: dana eti pahalanınca insanlar tavuğa kayar ve PCE bunu yansıtır. TÜFE sabit sepetle ölçtüğü için bu geçişi görmez.
Fed'in %2 hedefi, çekirdek PCE üzerinden tanımlıdır. Manşet TÜFE'ye bakıp "hedef tutmadı" demek, farklı bir termometreye bakmaktır.
Nasıl Okunur
Her açıklamada dört sayı vardır ve piyasa dördünü de karşılaştırır:
| Sayı | Anlamı |
|---|---|
| Aylık manşet | Bir önceki aya göre |
| Yıllık manşet | Geçen yılın aynı ayına göre |
| Aylık çekirdek | Gıda ve enerji hariç, aylık |
| Yıllık çekirdek | En çok takip edilen tek sayı |
Piyasa Nasıl Tepki Verir
Enflasyon beklentiden yüksek gelirse:
- Tahvil faizleri yükselir (Fed daha uzun süre sıkı kalacak)
- Büyüme hisseleri düşer
- Dolar güçlenir
Enflasyon beklentiden düşük gelirse tam tersi olur.
Tepkinin büyüklüğü sapmayla orantılıdır ve sapma genellikle ondalık basamaklarla ölçülür: yıllık çekirdekte 0,1 puanlık bir fark bile endeksi yüzde bir hareket ettirebilir.